Jasmina Šuler-Galos

Aleš Šteger

Aleš Šteger urodził się w 1973 r. w Ptuju. Studiował literaturę porównawczą i język niemiecki na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu w Lublanie. Aleš Šteger jest tłumaczem, redaktorem teoretycznej serii wydawniczej Koda i autorem czterech tomów poetyckich: Szachownice godzin (1995), Kaszmir (1997), Protuberance (2002) oraz Księga słów (2005), a także powieści – dziennika podróży Czasem styczeń trafia się nawet w środku lata (1999). Otrzymał liczne słoweńskie i międzynarodowe nagrody i stypendia, między innymi Nagrodę Słoweńskich Targów Literackich (1996), Nagrodę Veroniki (1999), stypendium fundacji Abrahama Woursella (2000) oraz stypendium DAAD Künstlerprogramm (2005). Jego książki zostały przetłumaczone na język niemiecki, hiszpański, czeski, słowacki, bułgarski, litewki i chorwacki.
Poezja Štegera już od pierwszego tomu Szachownica godzin odpowiada na pytania, które są w gruncie rzeczy modernistyczne: Kim jestem w świecie? Jak i przy pomocy jakich środków możemy opisać świat? Które z moich „ja” go opisuje? Kto go zna i z jaką miarą pewności? Pomiędzy tobą i tobą będą się budowały świątynie snu. Rzeki milczenia będą oddawały Język językowi, napisał Aleš Šteger już w 1994 roku, w wierszu Zatamowanie pustki.
Wewnątrz poezji Štegera znajduje się zatem rozdwojone i czasem zatarte poetyckie ja. W Szachownicach godzin autor próbuje się zbliżyć w sposób intelektualny ku językowi. W Protuberancach i Kaszmirze jego wiersze są bardziej fabułowe, pojawiają się także i obrazy, chociaż wyrażone talentem imaginisty, nie przekazują czytelnikowi imaginistycznego entuzjazmu nad światem – za fabułą i obrazem kryje się jakieś fundamentalne niezadowolenie, nieobecność, podczas gdy siedem razy po siedem wierszy Księgi słów przyswaja świat poprzez przedmioty.
Także podróże i powroty, które są ważnym motywem poezji Štegera, są w gruncie rzeczy pogonią za własnym ja, dlatego jedyne dzieło Štegera pisane prozą, Czasem styczeń się trafia nawet w środku lata, nie odbiega od wymienionych problemów. Realistyczny opis podróży po Peru jest bowiem jednocześnie bardzo osobistym zapisem opuszczenia domu zaś pytanie, kto podróżuje, pozostaje zarówno wcześniej jaki później, najważniejsze. Dane Zajc w przedmowie do dziennika podróży napisał: „Wiadomo, kiedy wrócisz do domu, dom jest inny, dlatego, że podróżnik zmienił się w drugiego (innego) człowieka. Lepszego, gorszego? Czy dlatego wyruszyłeś w podróż? Czy tylko dlatego, że w twoim domu są braki, których cały świat nie może zapełnić.”

Przekład: Tomasz Łukaszewicz

Jasmina Šuler-Galos

Aleš Šteger

Aleš Šteger se je rodil leta 1973 na Ptuju. Študiral je primerjalno književnost in nemški jezik na Filozofski fakulteti v Ljubljani. Aleš Šteger je prevajalec, urednik teoretske knjižne zbirke Koda in avtor štirih pesniških zbirk: Šahovnice ur (1995), Kašmir (1997), Protuberance (2002), Knjiga reči (2005) ter potopisnega romana Včasih je januar sredi poletja (1999). Prejel je številne slovenske in mednarodne nagrade in štipendije, med drugim Nagrado slovenskega knjižnega sejma (1996), Veronikino nagrado (1999), štipendijo fundacije Abraham Woursell (2000) in štipendijo DAAD Künstlerprogramm (2005). Njegove knjige so prevedene v nemški, španski, češki, slovaški, bolgarski, litvanski in hrvaški jezik.
Štegrova poezija že od prve zbirke Šahovnica ur odgovarja na vprašanja, ki so pravzaprav modernistična: Kdo sem jaz v svetu? Kako, s kakšnimi sredstvi lahko opišemo svet? Kateri od mojih jazov ga opisuje? Kdo ga spoznava in s kakšno mero gotovosti? Med tabo in tabo se bodo gradili templji sna. Reke molka bodo vračale Jezik k jeziku, je napisal Aleš Šteger že leta 1994 v pesmi Zajezitev praznine.
V središču Štegrove poezije je torej razcepljeni in včasih zabrisani pesniški jaz. V Šahovnicah ur se skuša avtor intelektualno približati jeziku, v Protuberancah in Kašimirju so njegove pesmi bolj fabulativne, včasih so to tudi slike ki pa, čeprav izražene s talentom imaginista, bralcu ne posredujejo imaginističnega navdušenja nad svetom - za fabulo in sliko se skriva neka temeljna nezadovoljenost, odsotnost, medtem ko sedemkrat sedem pesmi iz Knjige reči osvaja svet preko predmetov.
Tudi potovanje in vračanje, ki je pomemben motiv Štegrove poezije, je pravzaprav zasledovanje lastnega jaza, zato se edino Štegrovo prozno delo, literarni potopis Včasih je januar sredi poletja, ne oddaljuje od opisanih vprašanj. Realistični opis potovanja po Peruju je namreč hkrati tudi zelo oseben opis odhoda od doma in vprašanje, kdo potuje, ostaja slej ko prej najpomembnejše. Dane Zajc je v spremni besedi k potopisu zapisal: »Seveda, ko prideš domov, je dom spremenjen, ker si se popotnik spremenil v drugega (drugačnega) človeka. Boljšega, slabšega? Saj zato si odšel na pot, ali ne? Ali samo zato, ker je na tvojem domu primanjkljaj, ki pa ga ves svet ne zmore zapolniti.«